अखिल मंडई मंडळ…

mandai-ganpati

अखिल मंडई मंडळाच्या शारदा गजाननाचे रूप कसे साकारले, याची गोष्ट मोठी रंजक आहे. महात्मा फुले मंडईचे तेव्हाचे नाव लॉर्ड रे मार्केट असे होते. या भागात नथुराम डोंगरे नावाचे पैलवान राहात होते. एकदा त्यांच्या स्वप्नात ही शारदा गजाननाची मूर्ती आली. तुळजापूरची तुळजाभवानी ही डोंगरे यांची कुलदेवी. तुळजापूर येथील मंदिरावर शारदा गजाननाचे रूप कोरलेले आहे. गणपतीच्या डोक्यावर शिंदेशाही पगडी दिसते. डोंगरे यांनी नाईक कुंभार यांना ही मूर्ती घडविण्यास सांगितली. डोंगरे यांना मूलबाळ नव्हते. त्यांनी शारदा गजाननाची प्रतिष्ठापना करून नवस पूर्ण केला. तेव्हापासून म्हणजे १९ सप्टेंबर १८९४ पासून मंडईच्या उत्सवास सुरुवात झाली.

शारदा गजाननाच्या मूर्तीची निर्मिती रांदा म्हणजे कागदाच्या लगद्यापासून झाली आहे. या मूर्तीचे सौंदर्य जराही कमी झालेले नाही. एका उत्सवानंतर जुनी मूर्ती विसर्जित करून नवीन मूर्ती ठेवायची, असा निर्णय झाला; पण तेव्हाच्या पावसात नवीन मूर्ती विरघळून गेली. जुन्या मूर्तीला काही झाले नाही. ती तशीच ठेवण्याचा निर्णय झाला. दुसरी प्लास्टर ऑफ पॅरिसपासून घडवलेली मूर्ती समाजमंदिरात ठेवण्यात आली आहे. १९९३ या शताब्दी वर्षांत तत्कालीन अध्यक्ष विजयसिंह शेडगे यांनी मूळ मूर्तीची डागडुजी करण्याचा निर्णय घेतला. सुरुवातीपासून मांडव थाटणाऱ्या दाते मांडव यांच्या जागेत हे काम सुरू झाले. मूर्तीच्या आत १९२२, १९२७ आणि १९५७ मधील वर्तमानपत्रांचे तुकडे सापडले. त्यावरून आधी तीन वेळा डागडुजी झाल्याचे स्पष्ट झाले. मूर्तीची घडणावळ अतिशय देखणी आहे. उजव्या सोंडेचा हा गणपती तक्क्याला रेलून आसनस्थ आहे. गणरायाचा एक पाय शारदेने मांडीवर घेतला असून ती तो चेपत आहे. पालथी मांडी घातलेल्या शारदेच्या उजव्या खांद्यावर गणपतीने डावा हात ठेवला आहे. गणपतीचा उजवा हात येथे आशीर्वादाचा नाही. दोन्ही मूर्तींचे नक्षीकाम उठावदार आहे. शारदेच्या वेणीसाठी शिल्पकारांनी किती कोरीवकाम केले आहे, हे पाहून थक्क व्हायला होते. लवंग हा कानातला दागिनाही स्पष्ट दिसतो. शारदा गजाननाकडे तिरक्या नजरेने पाहत असल्याचे चेहऱ्यावरचे भाव वैशिष्ट्यपूर्ण आहेत. शारदा गजाननाच्या रूपावर लक्ष्मी-नारायण जोडीचा प्रभाव स्पष्टपणे दिसतो. वसंतराव उर्फ तात्यासाहेब थोरात, अण्णा थोरात आणि असंख्य कार्यकर्त्यांनी मंडळाचा लौकिक वाढवला आहे.

पत्ता:
श्री शारदा गजानन मंदिर , अखिल मंडई मंडळ , महात्मा फुले मंडई , पुणे – ४११ ००२.

प्रतिक्रिया 0

No comments yet.